Vraag & antwoord
Iedereen weet dat het moet. Bijna niemand weet hoe je begint als de grap van een collega of de toon van een leidinggevende net over de grens gaat.
Ongewenst gedrag maak je bespreekbaar door het te benoemen terwijl het nog klein is: een grap, een opmerking, een toon die net te scherp is. Je benoemt wat je zag en wat het deed, zonder oordeel over de persoon. Dat kan als collega, als omstander en als leidinggevende. Act Inc. traint dat met teams en leidinggevenden in drie stappen: bewustworden, trainen en borgen.
In het kort
Wat voor de een een grap is, is voor de ander een grens. Ongewenst gedrag begint zelden met een incident, maar met een opmerking waar iedereen om lacht behalve één persoon. Wie dat moment laat lopen, maakt de volgende stap makkelijker.
Het signaal"Jij bent een seksist" sluit het gesprek. "Die opmerking over haar uiterlijk vond ik niet oké, en ik zag dat ze stilviel" opent het. Waarneming en effect, geen etiket. Daar kan de ander op reageren in plaats van zich te verdedigen.
De formuleringMeestal is wie het ziet niet wie het overkomt. Zwijgen voelt neutraal, maar leest als goedkeuring. Een korte vraag op het moment zelf, "hoe bedoel je dat?", of een gesprek achteraf met degene die het raakte, is vaak al genoeg.
De derde rolEen melding is geen klacht om af te handelen maar een gesprek om goed te voeren: eerst met de melder, daarna met degene over wie het gaat. Wie dat gesprek doorschuift naar HR, leert het team dat zwijgen veiliger is.
De verantwoordelijkheidVeelgestelde vragen
Door het te benoemen terwijl het nog klein is, en dan te praten over gedrag en effect in plaats van over wie iemand is. Kort, op het moment zelf of direct daarna onder vier ogen. Wie wacht tot het een incident is, moet een veel zwaarder gesprek voeren.
Pesten, intimidatie, seksuele intimidatie, discriminatie, agressie en geweld. De Arbowet verplicht werkgevers in artikel 3 lid 2 om beleid te voeren tegen psychosociale arbeidsbelasting, en daar valt dit onder. In de praktijk begint het vaak kleiner: grappen ten koste van iemand, buitensluiten, een toon die steeds net over de grens gaat.
Iets korts, op het moment zelf: "daar lach ik niet om" of "hoe bedoel je dat?". Lukt dat niet, zoek de collega dan dezelfde dag op onder vier ogen en benoem wat je hoorde en wat het deed. En vraag degene over wie de grap ging hoe het voor diegene was.
Eerst luisteren naar de melder, zonder te sussen of meteen te oordelen, en vragen wat diegene nodig heeft. Daarna een gesprek met degene over wie het gaat, over concreet gedrag en het effect ervan. Wijs de melder op de vertrouwenspersoon als jullie organisatie die heeft, en leg vast wat er is afgesproken.
Ja, maar niet uit een folder. Bij Act Inc. begint het met de Spiegelmethode: trainingsacteurs spelen scènes uit jullie eigen werkvloer en een trainer begeleidt het gesprek over wat iedereen ziet. Daarna oefenen deelnemers in het skillslab, met een trainingsacteur als tegenspeler, tot het ook onder spanning lukt. De app houdt het thema daarna levend.
Dit onderwerp oefenen in jullie eigen praktijk? Dat doen we in de training sociale veiligheid, incompany vanaf 1.495 euro voor een groep tot 15 deelnemers. Waarom het begint bij zien, staat bij waarom trainingen niet werken zonder bewustwording. Lees ook wat handelingsverlegenheid is en waarom gedrag terugvalt na een training.
Brochure · op aanvraag
Wil je het complete programma sociale veiligheid lezen?
In onze brochure leggen we precies uit hoe wij sociale veiligheid in jouw organisatie verankeren. Inclusief de Spiegelmethode, skillslabs, borging via de app en de 1-daagse verdieping voor leidinggevenden.
↓ Download de brochure